Przeliczenie emerytur 2026: od kiedy obowiązują nowe przepisy ZUS
Od 1 stycznia 2026 roku zacznie obowiązywać ustawa, która wprowadzi automatyczne przeliczenie emerytur i rent przez ZUS. Dzięki niej kilkaset tysięcy osób zyska wyższe świadczenia — średnio o około 220 zł miesięcznie.
Nowe przepisy są wynikiem decyzji Rady Ministrów z lipca 2025 roku, będącej odpowiedzią na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2022 roku. Trybunał uznał, że wcześniejsze zasady naliczania tzw. „emerytur czerwcowych” były niesprawiedliwe.
Od 2026 roku ZUS sam przeliczy świadczenia z urzędu, bez konieczności składania wniosków. Zmiana obejmie zarówno emerytury, jak i renty rodzinne. Według Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS), reforma będzie kosztować ok. 280 mln zł rocznie, ale koszt ten będzie maleć z czasem.
Które roczniki skorzystają z przeliczenia emerytur w 2026 roku
ZUS obejmie przeliczeniem osoby, które:
-
przeszły na emeryturę w czerwcu w latach 2009–2019,
-
pobierają renty rodzinne po ubezpieczonych, którym w tym czasie przyznano świadczenia,
-
należą do roczników 1949–1959, a ich emerytury wyliczono z niekorzystnych wskaźników.
Dzięki nowym zasadom waloryzacja składek będzie liczona tak, jak w maju danego roku, jeśli okaże się to bardziej opłacalne. Nowa kwota emerytury nie może być niższa niż dotychczas wypłacana.
Czym są „emerytury czerwcowe” i dlaczego były niższe
Tzw. „emerytury czerwcowe” to świadczenia osób, które złożyły wniosek o przejście na emeryturę w czerwcu. Przez lata były one niższe o nawet kilkaset złotych, ponieważ w tym miesiącu nie uwzględniano jeszcze rocznej waloryzacji składek.
W 2022 roku Trybunał Konstytucyjny uznał ten mechanizm za sprzeczny z konstytucyjną zasadą równości. W odpowiedzi MRPiPS przygotowało ustawę, która pozwala ZUS przeliczyć świadczenia automatycznie i zastosować korzystniejsze zasady waloryzacji.
Jak ZUS przeliczy świadczenia według nowych zasad
ZUS przeliczy świadczenia z urzędu, czyli bez żadnych wniosków ze strony emerytów. Obliczenia zostaną wykonane z wykorzystaniem wskaźników waloryzacyjnych z maja, co oznacza bardziej korzystne przeliczenie niż w czerwcu.
Nowa wysokość świadczenia będzie też objęta wszystkimi kolejnymi waloryzacjami, więc wzrost zostanie utrwalony. Dodatkowo ZUS gwarantuje, że żadne świadczenie nie zostanie obniżone po przeliczeniu.
Czy trzeba składać wniosek o przeliczenie emerytury
Nie. Cały proces będzie przebiegał automatycznie. ZUS sam zidentyfikuje osoby uprawnione na podstawie swoich danych i wyśle decyzję o nowej kwocie świadczenia.
Tylko w wyjątkowych przypadkach — np. jeśli ktoś pracował po przejściu na emeryturę — można złożyć wniosek o ponowne ustalenie wysokości świadczenia w celu uwzględnienia dodatkowych składek.
Ile wyniesie podwyżka po przeliczeniu emerytury
Według szacunków ZUS i MRPiPS, po przeliczeniu przeciętna emerytura wzrośnie o około 220 zł brutto. W niektórych przypadkach różnica może sięgnąć nawet 400 zł miesięcznie.
Podwyżka nie będzie jednorazowa — to trwałe zwiększenie podstawy świadczenia, które zostanie objęte kolejnymi waloryzacjami. Zyskają zarówno emeryci, jak i renciści rodzinni.
Kto nie skorzysta z nowych przepisów ZUS 2026
Przeliczenie nie obejmie:
-
osób, które przeszły na emeryturę po 2019 roku,
-
świadczeniobiorców z już przeliczonymi emeryturami (po 2021 roku),
-
oraz rent rodzinnych niepowiązanych z „emeryturami czerwcowymi”.
Nie dotyczy to również emerytów, którzy już wcześniej złożyli wniosek o ponowne przeliczenie świadczenia – ich sprawy zostały rozliczone zgodnie z aktualnym prawem.
Koszt reformy i wpływ zmian na przyszłe waloryzacje
Reforma, według szacunków MRPiPS i Rady Ministrów, będzie kosztować około 280 mln zł rocznie. Koszt ten zmniejszy się w kolejnych latach, ponieważ maleje liczba osób objętych przeliczeniem.
Nowe zasady poprawią również przyszłe waloryzacje emerytur. Wyższa podstawa świadczenia będzie rosła wraz z inflacją i płacami, co długofalowo zwiększy stabilność finansową seniorów.
Co zrobić, jeśli przeliczenie emerytury Cię nie obejmie
Jeżeli ZUS nie przeliczy emerytury automatycznie, można złożyć wniosek o ponowne ustalenie świadczenia w oddziale lub przez PUE ZUS.
ZUS planuje zakończyć wszystkie przeliczenia do końca pierwszego kwartału 2026 roku. W przypadku nowych decyzji wypłaty zostaną wyrównane z mocą wsteczną – od dnia wejścia przepisów w życie.
Reforma z 2026 roku to krok w stronę sprawiedliwego systemu emerytalnego, w którym termin złożenia wniosku nie decyduje już o wysokości świadczenia.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy można już składać wnioski o wyrównanie emerytur czerwcowych?
Nie. Na razie nie ma potrzeby składania żadnych wniosków. ZUS przeliczy emerytury czerwcowe automatycznie od 1 stycznia 2026 roku, zgodnie z nową ustawą. Przeliczenie obejmie osoby, które przeszły na emeryturę w czerwcu w latach 2009–2019 oraz niektóre renty rodzinne.
Nowa kwota świadczenia zostanie ustalona z urzędu, a decyzje o podwyżkach ZUS zacznie rozsyłać do emerytów w pierwszym kwartale 2026 roku.
Kiedy najlepiej przejść na emeryturę w 2026 roku?
Najkorzystniejszym miesiącem przejścia na emeryturę w 2026 roku będzie maj lub czerwiec, ponieważ w tym czasie zostaną już uwzględnione pełne wskaźniki waloryzacji składek. Dzięki zmianom w przepisach, tzw. „efekt czerwcowy” zostanie zlikwidowany, więc miesiąc złożenia wniosku nie wpłynie negatywnie na wysokość świadczenia.
Warto jednak pamiętać, że ZUS każdą sprawę rozpatruje indywidualnie — szczególnie w przypadku osób, które dalej pracują lub odprowadzają składki po osiągnięciu wieku emerytalnego.
Kto zyska na ponownym przeliczeniu emerytury?
Na ponownym przeliczeniu skorzystają głównie:
-
osoby, które przeszły na emeryturę w czerwcu w latach 2009–2019,
-
oraz renciści rodzinni po tych osobach.
W ich przypadku świadczenia były liczone według mniej korzystnych wskaźników waloryzacji. Po 1 stycznia 2026 roku ZUS automatycznie przeliczy im wysokość świadczeń, stosując zasady obowiązujące w maju, co oznacza podwyżkę średnio o 220 zł miesięcznie.
Co ZUS szykuje dla emerytów w 2026 roku?
Rok 2026 przyniesie kilka istotnych zmian. Najważniejsza to ustawa o przeliczeniu emerytur czerwcowych, która wprowadza automatyczne podwyżki świadczeń dla ok. 100 tys. osób.
Dodatkowo planowane są:
-
waloryzacja 2026 roku (marzec 2026),
-
dalsze prace nad cyfrowym dostępem do informacji o składkach w systemie PUE ZUS,
-
uproszczenie procesu ponownego przeliczenia świadczeń dla osób, które kontynuują pracę po przejściu na emeryturę.
Czy przeliczenie emerytury można zaskarżyć lub odwołać?
Tak. Jeżeli emeryt uzna, że ZUS nieprawidłowo zastosował nowe przepisy, może złożyć odwołanie od decyzji do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie 30 dni od jej doręczenia.
ZUS ma obowiązek uzasadnić sposób przeliczenia i wskazać, jakie wskaźniki waloryzacyjne zostały zastosowane.
Czy podwyżka emerytury po przeliczeniu będzie jednorazowa?
Nie. Podwyżka ma charakter trwały, co oznacza, że nowa, wyższa kwota emerytury zostanie objęta wszystkimi przyszłymi waloryzacjami. To nie jest jednorazowy dodatek, ale stałe zwiększenie podstawy świadczenia.
Co zrobić, jeśli ZUS nie przeliczy mojej emerytury?
Jeśli ZUS nie przeliczy emerytury automatycznie, a świadczenie powinno zostać objęte zmianą, warto złożyć wniosek o ponowne ustalenie wysokości świadczenia w najbliższym oddziale ZUS lub przez portal PUE ZUS.
Do wniosku nie trzeba dołączać dodatkowych dokumentów — wystarczy numer emerytury i data przyznania świadczenia. ZUS przeanalizuje sprawę i, jeśli spełnione są warunki, dokona korekty.
Czy reforma emerytur wpłynie na przyszłe waloryzacje?
Tak. Po przeliczeniu emerytur na nowych zasadach, wyższa podstawa świadczenia będzie automatycznie brana pod uwagę przy kolejnych waloryzacjach. Oznacza to, że przyszłe podwyżki będą liczone od nowej, zwiększonej kwoty — co w dłuższej perspektywie poprawi sytuację finansową seniorów.
Ile wyniesie koszt reformy dla budżetu państwa?
Według szacunków Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, koszt reformy wyniesie około 280 mln zł rocznie. W kolejnych latach kwota ta będzie maleć, ponieważ liczba osób objętych przeliczeniem stopniowo się zmniejszy.
